ABD ile İran arasında varılan mutabakat sonrası, taraflar savaşın sona erdirilmesine dönük adımların uygulanmasını sağlamak amacıyla yeni görüşmeler için İsviçre’ye heyet göndermeye karar verdi. Mutabakat, iki ülke liderinin dijital imzasıyla yürürlüğe girmiş olup uygulama sürecinin denetimi ve yükümlülüklerin netleştirilmesi öncelikli hedef olarak belirlendi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmenin temel amacının karşı tarafın üstlendiği yükümlülüklerin nasıl hayata geçirileceğini talep etmek ve takip etmek olduğunu vurguladı. Bekayi’ye göre, herhangi bir uzlaşıyı gerçek kılan en önemli unsur, metinde yer alan taahhütlerin fiilen uygulanmasıdır.
Bekayi, mutabakat zaptının beş maddesinin yerine getirilmesinin nihai müzakerelerin başlaması için şart olduğunu belirtti. Özellikle 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelere dayanarak ABD’nin alması gereken tedbirlerin henüz hayata geçirilmediğini söyledi ve bu ziyaretin, söz konusu yükümlülüklerin nasıl yerine getirileceğini açıklığa kavuşturma amacı taşıdığını ifade etti.
“Bu şartlar, karşı tarafça henüz yerine getirilmemiştir” değerlendirmesiyle Bekayi, uygulamadaki eksikliklerin devam etmesi halinde mutabakatın bütünlüğünün sorgulanabileceğini de kaydetti.
Mutabakatın ilk maddesi, “Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşı sona erdirmek” hedefini içeriyor ve Bekayi bunu karşılıklı yükümlülüklerin temel direği olarak nitelendirdi. İran’ın taahhütlerine sadık kaldığını belirten sözcü, ABD’nin İsrail’e baskı yaparak Lübnan’da ateşkesi sağlaması gerektiğini, bunun yerine başarısız olunduğunu ve bunun mutabakatın açık bir ihlali anlamına geldiğini savundu.
Bekayi ayrıca deniz ablukasının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması yönünde atılan adımlara rağmen, metnin “bir bütün” olduğu konusunda uyarıda bulundu; ilk maddenin ihlali durumunda tüm anlaşmanın sorgulanabileceğini söyledi ve diğer tarafın derhal gerekli önlemleri almasının önemine işaret etti.
İsviçre Dışişleri Bakanlığı, liderlerin imzaladığı mutabakatın ardından tarafların Bürgenstock’ta yapmayı planladığı toplantının iptal edildiğini duyurdu. Bakanlık açıklamasında toplantıların planlandığı gibi gerçekleşmeyeceği bildirildi. İptal kararını, Beyaz Saray’dan gelen ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsviçre seyahatinin ertelendiğini belirten açıklamanın izlemesi dikkat çekti.
İran tarafı da Bürgenstock görüşmelerinin “daha sonraki tarihe ertelendiğini” açıkladı; böylece teknik düzeyde yürütülecek diyaloglara ilişkin hazırlıkların sürmesine rağmen yüz yüze görüşmelerde zamanlama belirsizliği ortaya çıktı.
Pakistan aracılığıyla yürütülen müzakereler sonucunda ilan edilen ve “İslamabad Mutabakatı” adıyla anılan belge, savaşın durdurulması, taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesi, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve ABD’nin deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor. Mutabakat, 14 maddeden oluşuyor ve yetkili isimler tarafından dijital ortamda imzalanmış bulunuyor.
