NATO, kullanım ömrünü dolduran E-3 Sentry uçaklarının yerini almak üzere üye ülkelerin ortak kararıyla İsveç yapımı Saab GlobalEye havadan erken ihbar ve kontrol (AEW&C) uçaklarını tedarik etme yönünde adım attı. Zirvede yapılan duyuruya göre ittifak, ilk aşamada 10 adede kadar GlobalEye alımını ortaklaşa gerçekleştirecek.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, planlanan tedarik sürecinin İsveç için gurur verici olduğunu ve 2027’ye kadar bu uçakların İsveç üslerinden operasyon yürütmeye başlamasını beklediklerini söyledi.
Bu karar, NATO’nun “Müttefik Geleceğin Gözetleme ve Kontrolü” (iAFSC) projesi kapsamında Avrupa merkezli bir çözüm seçildiğini gösteriyor. Yakın zamanda bazı müttefikler, Boeing E-7A Wedgetail satın alma planlarından stratejik ve mali gerekçelerle vazgeçmişti; bu gelişme ise ittifakın Avrupa merkezli bir seçeneğe yönelmesinde etkili oldu.
ABD tarafında önce E-7 tedariki yönünde taahhütler olsa da süreçler ve yönetim kararları nedeniyle planlar değişkenlik gösterdi. Saab CEO’su Micael Johansson, NATO’nun ihtiyaçlarına uygun şekilde GlobalEye’ın boşluğu doldurabileceğini ve firmanın üretim kapasitesini artırmak için yatırım yaptığını belirtti.
Saab, Göteborg’daki merkezinden daha fazla GlobalEye teslim etmek üzere üretimi genişletmeyi planlıyor; ayrıca Sabena Technics gibi bakım ve modifikasyon sağlayıcılarıyla olası destek iş birlikleri değerlendiriliyor. Johansson, bazı Avrupa ülkelerinin de ilgisini çektiğini ve Almanya ile Polonya gibi pazarların potansiyel alıcılar arasında olduğunu ifade etti.
Fransa hükümeti, Aralık ayında iki adet GlobalEye için yaklaşık 12,3 milyar İsveç kronu tutarında bir anlaşma imzalamış durumda; sözleşmede ayrıca iki uçaklık bir opsiyonun bulunduğu ve bunun görüşüldüğü bildirildi.
NATO’nun hedefleri doğrultusunda Saab, ittifakın E-3 halefine ilişkin 2031 operasyonel hedefine uyum sağlayabilecek kapasiteyi yakalayabileceğini belirtiyor. Bu kapsamda üretim artışı, bakım ortaklıkları ve müttefik talepleri göz önünde bulundurularak tedarik takvimi şekillendirilecek.
Önemli: Kararın uygulanması ve ülke bazındaki alımların kesinleşmesi sürecinde resmi onaylar, finansman ve lojistik planlamalar belirleyici olacak.
