Emeklilik sistemiyle ilgili kademeli düzenleme tartışmaları kamuoyunda sıkça yer alıyor; ancak sahadaki iddiaların hepsi yasalaşma aşamasına gelmiş değil. Son mevzuat hareketleri ve sosyal medyada yayılan söylentiler arasında belirgin bir uyumsuzluk söz konusu.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in, EYT düzenlemesinin ekonomik maliyetine dair ifadeleri sürecin yükünü gündeme taşıdı. Şimşek, özellikle 2023’te yaşanan olağanüstü gelişmelerin enflasyon ve bütçe üzerinde etkili olduğunu vurgulayarak kademeli emekliliğin mali bir tarafı olduğunu belirtti.
5 Aralık 2024’te Ediz Ün tarafından TBMM’ye sunulan kademeli emeklilik teklifi üzerinden 22 ay geçmiş olmasına rağmen komisyonda veya Genel Kurul’da ilerleme kaydedilmedi. Meclis Başkanlığı’na son sunulan teklif 10 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe alınan “Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi” oldu; bu da kademeli emekliliğe dair resmi bir faaliyetin sürmediğini gösteriyor.
Bir kanunun yürürlüğe girebilmesi için teklifin Meclis Komisyonu’nda görüşülmesi, Genel Kurul’da oylanıp yeterli oy alması ve Cumhurbaşkanı onayının ardından Resmî Gazete’de yayımlanması gerekir. Şu ana kadar kademeli emekliliğe ilişkin bu aşamaların hiçbiri tamamlanmadı.
Mevcut yasal düzenlemelere göre emeklilik şartları, sigortalılığın başladığı tarihe göre değişiyor. 8 Eylül 1999 öncesi SGK kaydı olanlar EYT kapsamındaysa yaş şartı aranmıyor; kişiler genellikle 5000–5975 prim gün aralığında ve kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi ölçütüne göre değerlendiriliyor. Yaşını doldurup primi yetmeyenler için 15 yıl ve 3600 günle kısmi emeklilik imkânı bulunuyor.
9 Eylül 1999–30 Nisan 2008 arasında işe başlayanlarda kadınlar için 58 yaş ve 7000 prim günü (veya 25 yıl sigortalılık ile 4500 gün), erkekler için 60 yaş ve 7000 prim günü (veya 25 yıl sigortalılık ile 4500 gün) şartları uygulanıyor. 1 Mayıs 2008 sonrası işe başlayanlarda ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşından başlayıp 7200 prim günü uygulaması var; ayrıca bu grup için emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e kadar yükseliyor.
Sigortalılık başlangıç tarihlerindeki bir günlük fark bile emeklilik haklarında yıllarca süren farklılıklara yol açabiliyor. Örneğin 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 tarihleri arasında işe başlayan kişiler arasında 17–20 yıla varan hak farkları oluşabiliyor; Emeklilikte Adalet Derneği bu durumu adaletsizlik olarak nitelendiriyor.
EMADDER’in önerdiği tablolarda 1999–2000 girişliler için kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6400 prim günü gibi düzenlemeler yer alırken; Meclis’e sunulan 2024 teklifinde aynı grup için 6250 prim günü öngörülüyordu. Tekliflerde ve dernek taslaklarında yıllara göre kademeli artışlar bulunmakla birlikte, aradaki yaş ve prim günleri farklılıkları dikkat çekiyor.
Özetle, kademeli emeklilik tartışması toplumda yoğun şekilde konuşulsa da, yasal süreçte henüz kanunlaşma yolunda somut bir ilerleme yok. Mevcut düzenlemeler sigortalılık başlangıç tarihlerine göre ayrıntılı farklılıklar içeriyor ve bu farklılıklar birçok kişi için önemli hak kayıplarına neden oluyor.
