KOBİTSA (*) Muhasebe ve Bağımsız Denetimde Örnek Olaylar ve Anılar
Araştırmacı Yazar Ekrem Hayri Peker’in Kaleminden
Şehrimizin renkli simalarından biri olan Cevdet Akçakoca, yalnızca mesleki kariyeriyle değil, kaleme aldığı eserlerle de Bursa’nın hafızasına katkı sunan önemli bir isim. Kamuoyunun yakından tanıdığı bir Yeminli Mali Müşavir (YMM), çok sayıda sivil toplum kuruluşunun aktif üyesi ve uzun süredir Eko Haber gazetesinde yazıları yayımlanan bir fikir insanı.
Akçakoca’nın yazarlık serüveni, yakın dostu Prof. Dr. Zeyyat Sabuncuoğlu’nun teşvikiyle başlamış. Bu teşvikin meyveleri ise bugün dört kitaba ulaşmış durumda. 2023 yılında yayımlanan üçüncü kitabı *“Balkanlardan Bursa’ya Bir Göçmen Cevdet Akçakoca”*yı deyim yerindeyse bir solukta okumuştum. Bu eser, teknik anlamda bir anı kitabı gibi görünse de, aslında başlı başına bir başarı hikâyesidir.
Bursa’nın Dönüşümüne Tanıklık
Akçakoca’nın hatıraları, sadece kişisel bir yaşam öyküsünü değil; Bursa’nın sosyo-ekonomik dönüşümünü de gözler önüne seriyor.
Bugün Bursa merkezinin doğal bir parçası kabul edilen Bahar, Koğukçınar, Alemdar ve Sırameşeler mahallelerinin, bir zamanlar merkez mahalle olarak dahi görülmediğini hatırlamak gerekir. Demiryolu Caddesi olarak bilinen bölgenin o yıllardaki hali ile bugünkü görünümü arasındaki fark, aslında Bursa’nın gelişim hikâyesinin özeti gibidir.
“Bursa’nın kabadayıları” üzerine çalışırken kitabı tekrar okuduğumda, Akçakoca’nın yalnızca kendi yükselişini değil; Bursa’nın özellikle tekstil sektörü başta olmak üzere sanayileşme sürecini de satır aralarında belgelediğini bir kez daha fark ettim.
Hakkâri’den Bursa’ya Uzanan Bir Meslek Yolculuğu
Cevdet Akçakoca’nın askerlik yılları Hakkâri’de geçmiş. Kitabında bu döneme geniş yer ayırmış; bölgenin sosyal ve ekonomik yapısına dair gözlemlerini cesurca kaleme almıştı. Hatta bu tespitlerini ilgili makamlara ilettiğini de öğreniyoruz.
Ancak o yıllarda planlamacılığı dahi “ideolojik” bir kavram gibi gören anlayışın bu önerilere kulak tıkamasını, dönemin zihniyeti açısından şaşırtıcı bulmamak gerekir. Türkiye’nin kalkınma serüveninde planlama ile ideoloji arasına bilinçli şekilde çekilen kalın çizgiler, pek çok yapıcı önerinin rafa kaldırılmasına neden olmuştur.
Yeni Kitap: Denetimin İçinden Hayat Dersleri
Akçakoca’nın son kitabı ise farklı bir kulvarda ilerliyor. Çocukluk ve gençlik anılarına fazla yer vermeden, doğrudan meslek hayatının içinden örnek olaylara odaklanıyor.
Çalıştığı ve sonrasında denetlediği firmalarda karşılaştığı ilginç olayları sade bir dille aktarıyor:
-
Uyanık patronlar,
-
Uyanık çalışanlar,
-
Şirketleri dolandıran sahtekârlar,
-
Kayıt dışı işlemlerle büyüdüğünü sanan ama sonunda çöken firmalar…
Kitabı okuduğunuzda şu gerçeği açıkça görüyorsunuz:
Kayıt dışına bulaşmayan, kurallara uyan şirketler uzun vadede ayakta kalıyor.
Kısa vadeli kazanç hırsıyla sistem dışına kayanlar ise başlangıçta parlak görünse de sonunda ağır bedel ödüyor.
Muhasebe ve bağımsız denetim, sadece rakamları kontrol etmek değildir; aslında bir işletmenin vicdanını, disiplinini ve geleceğini denetlemektir.
Başarının Arkasındaki Prensipler
Cevdet Akçakoca’yı başarılı kılan temel unsur, belirli prensiplere sahip olması ve bu prensiplerden ödün vermemesidir.
1945 yılında Bulgaristan’ın Bele-Batin bölgesinde doğan Akçakoca, 1950 yılında ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç ederek Bursa’ya yerleşti. Göçmen bir ailenin çocuğu olarak başladığı hayat yolculuğu, disiplinli eğitim ve istikrarlı çalışma sayesinde güçlü bir meslek kariyerine dönüştü.
Bursa Ticaret Lisesi mezunu olan Akçakoca, İstanbul İ.T.İ.A ve İşletme İktisadi Enstitüsü’nde eğitim aldı. İş hayatına T.E.K. Orman Genel Müdürlüğü Satın Alma Komisyonu’nda başladı. Ardından İpsan, Elta A.Ş., İpekis Mensucat ve Penguen Gıda gibi önemli firmalarda görev yaptı. 1990 yılında emekli oldu; ancak mesleğini bırakmadı. 1990’dan bu yana Yeminli Mali Müşavir olarak piyasada aktif şekilde çalışmaya devam ediyor.
Yayımlanmış dört kitabı bulunan Akçakoca, mesleki birikimini genç kuşaklara aktarma konusunda da örnek bir isim.
“Kobitsa” Ne Demektir?
Kitabın adı olan “Kobitsa”, Balkan kültüründen gelen anlamlı bir kelime.
Kobitsa, omuza konulan bir yük taşıma sopasıdır. İki ucunda çentikler bulunur; bu çentiklere taşınacak yük asılır. Çeşmelerin uzak olduğu dönemlerde kobitsanın iki ucuna kovalar takılarak su taşınırdı. Seyyar yoğurtçular yoğurt tavalarını bu sopaya asarak mahalle mahalle dolaşırdı.
Bu kelime aslında kitabın metaforudur:
Hayat bir yük taşımaktır.
Sorumluluklar omuzdadır.
Dengeyi kaybedersen yük devrilir.
Muhasebe ve denetim de böyledir. Dengesi bozulan işletme devrilir; sağlam duran ise yoluna devam eder.
Sonuç Yerine
Cevdet Akçakoca’nın “Kobitsa” adlı eseri, sadece muhasebecilere ya da denetçilere hitap eden teknik bir kitap değil; iş dünyasında etik duruşun, disiplinin ve uzun vadeli düşünmenin önemini anlatan bir hayat rehberidir.
Göçmen bir çocuğun omzundaki kobitsadan, Türkiye’nin saygın Yeminli Mali Müşavirlerinden birine uzanan bu yolculuk; çalışmanın, prensip sahibi olmanın ve dürüstlüğün uzun vadede kazandırdığını bir kez daha gösteriyor.
Bazı kitaplar okunur ve rafa kaldırılır.
Bazıları ise düşünmeye zorlar.
“Kobitsa”, ikinci gruptadır.