Yapay zekanın iş dünyasına entegrasyonu, özellikle yazılım ve mühendislik alanlarında belirginleşerek gençlerin istihdam deneyimini yeniden şekillendiriyor. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) yıllık genç istihdamı raporu, bu dönüşümün gençler üzerinde artan baskı yarattığını gözler önüne seriyor.
Raporda, 15-24 yaş arası gençler arasında işsizlik oranının 2024’teki %12,3’ten 2025’te %12,4’e yükseldiği, yaklaşık 67 milyon gencin işsiz kaldığı bildirildi. Aynı dönem içinde ne eğitimde ne istihdamda olan (NEET) genç sayısı hafifçe artarak 257 milyonu geçti ve oran %20’ye ulaştı.
ILO uzmanları, işsizlik ve NEET oranlarının eş zamanlı yükselişini tehlikeli bir işaret olarak nitelendiriyor. Sara Elder gibi yetkililer, bu iki göstergenin aynı anda artmasının alarm zillerini çaldığını vurguladı. 2023-2025 döneminde dünya genelindeki 11 bölgeden 8’inde genç işsizliğinde artış görüldü; en yüksek yükselişler Kuzey Amerika, Kuzey Afrika ile Avrupa’nın bazı kesimlerinde kaydedildi.
Rapor, ekonomik büyümedeki yavaşlama, yeterli istihdam imkânlarının sınırlılığı, jeopolitik gerilimler ve teknolojik değişimin hızının yeni bir genç istihdamı krizine yol açabileceği uyarısını yapıyor. Özellikle yapay zekanın orta düzey vasıf gerektiren işleri azaltması, gençlerin iş piyasasına girişini zorlaştırdı.
Geleneksel giriş iş kollarında (büro işleri, idari hizmetler, satış, sanayi ve teknik meslekler) gerilemeler dikkat çekiyor. ILO’dan Sukti Dasgupta’nın belirttiğine göre, 15-29 yaş arası gençlerin üstlendiği işlerin %6,1’i yapay zekadan yüksek derecede etkilenecek mesleklerde yer alıyor. Dasgupta, bu pozisyonların %10’unun yok olması hâlinde, özellikle yüksek gelirli ülkelerde olmak üzere yaklaşık 5,6 milyon gencin işsiz kalma, meslek değiştirme ya da iş gücü piyasasından çekilme riskiyle karşılaşacağını ifade etti.
Sonuç olarak, teknoloji kaynaklı dönüşüm genç istihdamını yeniden düzenlerken, politika yapıcılar ve eğitim sistemlerinin hızlı uyum sağlaması, gençleri yeni becerilerle donatması gerektiği raporun temel mesajı olarak öne çıkıyor.
