Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 88’inci yılı dolayısıyla Türkiye genelinde anma etkinlikleri düzenleniyor. Atatürk’ün 10 Kasım 1938’deki ölümü sonrasında, cenaze namazının kılınıp kılınmadığı uzun süre tartışılmıştır.
MAKBULE HANIM’IN İSTEĞİYLE KILINDI
Gazeteci Murat Bardakçı, 2015 yılında kaleme aldığı bir yazıda, Atatürk’ün cenaze namazının kılındığını belirtiyor. Bardakçı’nın aktardığına göre, cenaze namazının kılınmasının ilk başta engellenmesi yönünde Ankara’dan bir talimat iletilmişti. Ancak, Atatürk’ün kız kardeşi Makbule Hanım’ın isteği sonucu namaz kılma kararı alındı.
11 KİŞİLİK CEMAATLE TÜRKÇE KILINDI
Bardakçı, Atatürk’ün cenaze namazının 11 kişilik bir cemaatle Türkçe olarak gerçekleştirildiğini ifade etti. Cenazede, o dönemde Arapça ezan ve tekbirin yasak olduğu bir dönemde, imam olan Şerefeddin Yaltkaya’nın Arapça tekbir getirmesi durumunda, devlet yetkililerinden, Türkçe okuması halinde ise Makbule Hanım’dan tepki alacak olmasından dolayı kararsız kaldığı anlatılmaktadır. Sonuç olarak, tekbirler ve selamlar Türkçe olarak yapıldı.
“DİNİ MERASİM YAPILMAYACAK”
Bardakçı’nın yazısında, namaza katılanlardan iki tanıdığı olduğunu ve bu kişilerin 19 Kasım sabahında Dolmabahçe Sarayı’nda yaşananları kendisine aktardıkları belirtiliyor. Söz konusu kişiler, cenazenin Ankara’ya nakil gününde çıkan talimatın, ‘dinî merasim kat’ edilmemesi gerektiğini söylediğini ifade ediyor.
“CENAZE NAMAZI KILINMADAN MUSTAFAMI GÖNDERMEM”
19 Kasım sabahı cenaze, Ankara’ya götürülmek üzere hazırlanırken, Makbule Hanım, “Cenaze namazı kılınmadan Mustafa’mı hiçbir yere göndermem!” diyerek bağırmış ve tabutun yanına oturmuştur. Bazı kişiler, onu sakinleştirmeye çalışsa da, Hanım daha da öfkelenmiştir ve güvenlik ekipleri, ne yapacaklarını öğrenmek için Ankara’ya telefon açmak zorunda kalmıştır.
“GÖZLERDEN UZAK ŞEKİLDE”
Yaklaşık yarım saat sonra, Ankara’dan yeni bir talimat gelmiştir. Talimat, ‘Gözlerden uzak bir şekilde, mümkün olduğunca az bir cemaatle, dışarıya da aksettirilmeden kılınsın; kesinlikle fotoğraf çekilmesin’ şeklindedir. Diyanet İşleri Reisi Rıfat Efendi’den namazın sarayda kılınabileceği konusunda fetva alınmıştır.
11 KİŞİLİK CEMAAT
Cemaatin 11 kişiden oluştuğu, imamet görevini ise Şerefeddin Efendi’nin üstlendiği aktarılmakta. Ancak, o yıllarda Arapça ezan ve tekbir yasaktı, bu nedenle nasıl bir yol izleneceği konusunda kararsız kalındığı belirtilmiştir. Sonunda, tekbir “Tanrı uludur” şeklinde Türkçe olarak yapılmıştır.
“TANRI ULUDUR”
Namaza başlandıktan sonra, selamlar da Türkçe olarak verildi. Şerefeddin Efendi, selamları verirken başını her iki yana çevirdiği esnada yüzünde bir acı tebessüm olduğu gözlemlenmiştir.
“BELKİ DE FARKETMEDİ”
Makbule Hanım namazı salonun köşesinde ağlayarak takip etti ve tekbirlerin Türkçe olmasına herhangi bir itirazda bulunmadı; belki de kaybının acısı nedeniyle bunu fark edemedi. Namaz sona erince kapılar açıldı ve askerler tabutu saraydan çıkartarak avludaki top arabasına yerleştirdi.
