FETÖ döneminde gerçekleşen usulsüz dinlemeler, pek çok siyasi, yargı mensubu ve gazetecinin telefonlarının yasa dışı şekilde takip edilmesine yol açmıştı. Bu deneyim, dinleme kararlarının alınmasını güçleştirmeye yönelik düzenlemelerin gündeme gelmesine neden oldu.
Yapılan değişikliklerle daha önce tek hâkimin verdiği dinleme kararları, ağır ceza mahkemesi heyetlerinin oy birliğiyle alması öngörülmüştü. Ancak 2016’daki düzenleme ile bu uygulamadan vazgeçildi ve dinleme kararlarının nöbetçi sulh ceza hâkimliklerince alınması tekrar benimsendi.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Birinci Dairesi, 28 Temmuz’da dikkat çeken bir karar yayımladı. Buna göre; telefon dinleme, HTS kaydı incelemesi, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi, teknik kamera kaydı, fiziki takip ve içerik kaldırma ya da erişimin engellenmesi gibi tedbirlere ilişkin talepler için, 8 veya daha fazla sulh ceza hâkimliği bulunan yerlerde 1 numaralı sulh ceza hâkimliğinin “ihtisas hâkimliği” sıfatıyla görevlendirilmesine karar verildi. Bu düzenlemede, 1 numaralı hâkimin vereceği kararlara itiraz mercinin ise 2 numaralı sulh ceza hâkimliği olacağı belirtildi.
HSK, değişikliğin gerekçesinde şu noktaları vurguladı: Düzenlenen tedbirlere ilişkin başvuruların niteliği ve temel haklar üzerindeki etkisi göz önüne alındığında; uygulama birliğinin sağlanması, verimliliğin artırılması ve kararlarda ihtisaslaşmanın önem taşıdığı değerlendirildi. Bu nedenle belirli sulh ceza hâkimliklerinin söz konusu talepler ve başvurular bakımından görevlendirilmesinin faydalı olacağı belirtildi.
HSK’nın kararı yargı çevrelerinde tartışmalara yol açtı. Bazı yargı mensupları, söz konusu tedbir kararlarının tek hâkim tarafından verilmesinin yetkinin merkezileşmesine sebep olacağı ve bunun olumsuz hukuki sonuçlar doğurabileceği görüşünü savundu. Eleştirilerde, “Önceden bu tür önemli tedbir kararlarında birden fazla hâkim yetkili iken, artık yalnızca bir hâkim yetkili oluyor; geçmişte bu uygulamanın sakıncaları ortaya çıkmıştır.” ifadesi öne çıktı.
Diğer yandan HSK değişikliğinin savunucuları, ihtisaslaşmanın uygulama birliğini sağlayıp karar süreçlerinde etkinliği artıracağına işaret ederek bu düzenlemeden doğabilecek faydaları vurguluyor. Tartışma, hak ve özgürlükler ile soruşturmaların etkinliği arasındaki hassas dengenin nasıl korunacağı sorusunu merkezine alarak sürüyor.
