Bursa’nın Hürriyet Köyü’nde üreticiler, kadınlar ve gençler tarafından hazırlanan kapsamlı kırsal kalkınma raporu, siyasi partilere ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmak üzere kamuoyuyla paylaşıldı. Hürriyet Köyü Gençlik ve Kadın Dayanışma Derneği Başkanı Bayram Efe, hazırlanan dosyanın yalnızca bir talep metni değil, kırsalda yaşam mücadelesi veren milyonlarca vatandaşın sesi olduğunu belirterek siyaset kurumuna çağrıda bulundu.
Hürriyet Köyü Gençlik ve Kadın Dayanışma Derneği Başkanı Bayram Efe tarafından hazırlanan açıklamada, yıllardır kırsal bölgelerde yaşanan sorunların artık sürdürülemez boyutlara ulaştığı ifade edildi.
Efe, hazırlanan raporun ve “Köyün Yol Ahdi ve Kararlılık Beyanı”nın yalnızca Hürriyet Köyü’nün değil, Türkiye’nin dört bir yanındaki üreticilerin ortak sesi olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu dosya Hürriyet Köyü’nün topraklarında ter döken anaların, gençlerin ve üreticilerin helal davasıdır. Biz bu Köyün Yol Ahdi’ni mecliste sahipsiz kalmasın diye, bu toprağın gerçek savunucusu olacağına inandığımız isimlere emanet ediyoruz. Bu dosya bizim için yalnızca bir kağıt parçası değil; toprağımızın, emeğimizin ve geleceğimizin teminatıdır.”
Efe, gazetecilerden, siyasetçilerden ve siyasi partilerin genel başkanlarından kırsal kalkınma dosyasına sahip çıkmalarını isteyerek, raporda yer alan taleplerin siyasi partilerin resmi programlarına dahil edilmesi çağrısında bulundu.
Hazırlanan raporda, 12 Kasım 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6360 Sayılı Büyükşehir Yasası’nın köyler üzerinde yarattığı etkiler ayrıntılı şekilde değerlendirildi.
Rapora göre, köylerin mahalle statüsüne dönüştürülmesiyle birlikte kırsal alanlarda yalnızca idari bir değişiklik yaşanmadı; aynı zamanda ekonomik, sosyal ve kültürel yapıda ciddi kırılmalar meydana geldi.
Dernek yönetimi, köy tüzel kişiliklerinin kaldırılmasıyla birlikte yüzlerce yıllık ortak mülkiyet sisteminin ortadan kalktığını, köylerin kendi bütçelerini yönetme imkanlarının sona erdiğini ve yerel karar alma mekanizmalarının büyük ölçüde etkisiz hale geldiğini savunuyor.
Raporda yer alan değerlendirmelere göre, geçmişte köylülerin imece usulüyle inşa ettiği okul, lojman, kahvehane, muhtarlık binası ve çeşitli sosyal tesisler belediyelere devredildi.
Ayrıca köylülerin ortak bütçelerle satın aldığı traktörler, yangın söndürme araçları ve hizmet ekipmanlarının da belediye sistemine dahil edildiği belirtiliyor.
Dernek yönetimi, köylülerin ortak kullanımına ait bazı alanların zaman içerisinde satışa çıkarıldığı veya farklı amaçlarla değerlendirildiğini öne sürerek bunun kırsal yaşam üzerinde ciddi olumsuz sonuçlar doğurduğunu ifade ediyor.
Raporda en dikkat çekici başlıklardan biri de muhtarlık kurumunun işlevsizleştiği yönündeki değerlendirmeler oldu.
Köy muhtarlarının geçmişte sahip olduğu bütçe kullanma, karar alma ve yerel hizmetleri yönetme yetkilerinin büyük ölçüde ortadan kalktığı belirtilirken, muhtarlık makamlarının yalnızca evrak işlemleri yapan bir yapıya dönüştüğü savunuldu.
Raporda şu görüşe yer verildi:
“Yerinden yönetimin en temel unsuru olan muhtarlık sistemi zayıflatılmış, köy halkının kendi geleceği üzerinde söz sahibi olma imkanı önemli ölçüde azaltılmıştır.”
Kırsal bölgelerde hayvancılık faaliyetlerinin çeşitli idari uygulamalar nedeniyle zorlaştığı belirtilen raporda, mahalle statüsüne dönüştürülen köylerde üreticilerin çeşitli yaptırımlarla karşı karşıya kaldığı ifade edildi.
Raporda ayrıca tarımsal kalkınma kooperatiflerinin ekonomik güç kaybettiği, bazı tesislerin atıl duruma düştüğü ve üreticilerin pazarlama konusunda ciddi sorunlar yaşadığı kaydedildi.
Dernek tarafından hazırlanan çalışmada, köylerin mahalle statüsüne geçmesinin ardından su ve elektrik maliyetlerinin yükseldiği öne sürüldü.
Emlak Vergisi ve Çevre Temizlik Vergisi gibi yeni mali yükümlülüklerin de kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşların ekonomik yükünü artırdığı belirtilirken, üretim maliyetlerinin yükselmesinin tarımsal faaliyetleri olumsuz etkilediği savunuldu.
Hürriyet Köyü Gençlik ve Kadın Dayanışma Derneği tarafından hazırlanan “Köyün Yol Ahdi ve Kararlılık Beyanı”nda dört temel talep öne çıkıyor:
Köylerin mahalleye dönüştürülmesini öngören düzenlemelerin yeniden ele alınması ve kırsal bölgelerin özel statüye kavuşturulması talep ediliyor.
Köylerin ortak mallarının, bütçelerinin ve mülkiyet haklarının köylüye geri verilmesi isteniyor.
Muhtarların bütçe oluşturma, karar alma ve yerel yönetim süreçlerinde daha etkin rol üstlenmesi gerektiği belirtiliyor.
Tarımsal kalkınma kooperatiflerinin özel koruma kapsamına alınarak kırsal kalkınmanın temel aktörlerinden biri haline getirilmesi talep ediliyor.
Raporda yalnızca mevcut sorunlar değil, çözüm önerileri de detaylı şekilde yer aldı.
Dernek, üretimin planlı yapılabilmesi için kooperatiflerin Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli çalışmasını, ürün bazlı üretim planlamasının hayata geçirilmesini ve üreticiye pazar garantisi verilmesini öneriyor.
Ayrıca köylerde ziraat mühendisleri, veteriner hekimler, muhasebeciler ve ihracat uzmanlarının istihdam edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Raporda dikkat çeken bir diğer talep ise kapatılan köy okullarının yeniden açılması oldu.
Taşımalı eğitim sisteminin kırsal bölgelerde sosyal ve kültürel sorunlara yol açtığını savunan dernek yönetimi, köy okullarının yeniden eğitim, kültür ve kalkınma merkezi haline getirilmesini istiyor.
Raporun sonuç bölümünde, kırsal kalkınmanın yalnızca köylülerin değil, ülkenin geleceği açısından stratejik öneme sahip olduğu vurgulandı.
Dernek Başkanı Bayram Efe, Türkiye’nin gıda güvenliğinin ve üretim kapasitesinin korunabilmesi için köylünün yeniden güçlendirilmesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Türkiye’nin gıda egemenliği, üretimin sürdürülebilirliği ve toplumsal barışı; köylünün, üreticinin ve kırsal yaşamın haklarının eksiksiz şekilde iade edilmesinden geçmektedir. Bu mücadele yalnızca Hürriyet Köyü’nün değil, Türkiye’nin geleceğinin mücadelesidir.”
