Türkiye, savunma ve havacılık sektöründeki atılımlarını ihracat ve işbirliği anlaşmalarıyla pekiştirmeye devam ediyor. Son dönemde İspanya’nın F-35 programındaki belirsizlikleri nedeniyle alternatif arayışlara yönelmesi, Ankara ile Madrid arasında yeni kapılar araladı.
İspanya’nın tercihlerindeki değişim Madrid’in, Fransa ve Almanya eksenli projelerdeki fikir ayrılıkları ve program belirsizlikleri sonrasında farklı seçenekleri değerlendirmeye itti. Bu süreçte İspanya, TUSAŞ tarafından geliştirilen HÜRJET eğitim uçağına temmuz ayında 18 adet sipariş vererek, tedarik ve işbirliğinde Türkiye’ye yönelme sinyali göstermiştir.
HÜRJET anlaşması sadece satışla sınırlı kalmadı; İspanyol firmaları da programın geliştiricileri arasında yer aldı. Airbus İspanya, Aciturri, Aernova, Indra, GMV, Sener ve Grupo Oesia gibi şirketlerin projeye dahil olması, Ankara–Madrid hattında sürdürülebilir bir havacılık işbirliği zemini oluşturdu.
F-35’ten çekilme ve FCAS’ta yaşanan sıkıntılar, İspanya’yı alternatif platformlar aramaya sevk etti. Bu bağlamda KAAN çok konuşulan seçeneklerden biri haline geldi ve iki ülke arasında alternatif platformlara ilişkin ön görüşmeler başladığı haberleri yer aldı.
Haberlere göre İspanya’nın KAAN’ı tercih etmesi durumunda Avrupa’daki savunma dengelerinde kaymalar yaşanabileceği vurgulanıyor. Böyle bir hamle, Avrupa’da ABD’ye bağımlılığı azaltabilecek, Ankara ile Madrid arasındaki ilişkileri güçlendirebilecek ve ilerleyen yıllarda kıtadaki hava savunma projelerinde yeni bir eksen yaratabilecek potansiyele sahip.
KAAN projesinin özü 2030’lu yıllarda F-16’ların kademeli olarak yerini alabilecek yeni nesil bir muharip geliştirme hedefiyle başlatıldı. TUSAŞ ana yükleniciliğinde yürütülen proje, düşük görünürlük, dâhili silah yuvası, yüksek manevra kabiliyeti, sensör füzyonu ve artırılmış durumsal farkındalık gibi 5’inci nesil yetenekler kazandırmayı amaçlıyor.
KAAN geliştirme sözleşmesi 5 Ağustos 2016’da imzalandı ve projenin ön tasarım aşamasıyla birlikte tasarım, mühendislik, test altyapısı ve sertifikasyon hazırlıkları yürütüldü. Bu çalışmalar, Türkiye’yi sınırlı sayıda ülkenin sahip olduğu ileri muharip uçak geliştirme altyapısına yakınlaştırdı.
İlk uçuş performansı Millî Muharip Uçak KAAN’ın prototipi yer testlerinin ardından 21 Şubat 2024’te ilk kez havalandı; 13 dakika süreyle 8.000 feet irtifaya çıkıp 230 knot hıza ulaştı. İkinci test uçuşu 6 Mayıs 2024’te gerçekleştirildi ve uçak 14 dakika boyunca 10.000 feet irtifaya çıkarak yine 230 knot hıza erişti.
Sonuç olarak, HÜRJET anlaşması ve KAAN ile ilgili ön görüşmeler, Türkiye’nin savunma ihracatı ve uluslararası işbirlikleri açısından önemli bir dönemeç oluşturuyor. Bu gelişmeler, hem teknoloji transferi hem de Avrupa’daki stratejik dengelerin yeniden şekillenmesi açısından takip edilmesi gereken adımlar niteliğinde.
