Maltepe Cevizli Mahallesi Doğu Sokağı’ndaki 7 katlı binanın ilk üç katının henüz belirlenemeyen bir nedenle çökmesi, İstanbul’da eski ve dayanıksız yapıların riskini tekrar gündeme taşıdı. Olay yerinde yürütülen arama-kurtarma çalışmalarında iki kişinin cansız bedenine ulaşıldı.
Bu olay sonrası vatandaşlar, oturdukları yapıların deprem ve çökme riskine karşı ne durumda olduğunu merak etmeye başladı. Sorular; “Evim depremde yıkılır mı?”, “Binam sağlam mı?” veya “Güvenle oturabilir miyim?” şeklinde sıklaştı ve insanlar binaların durumunu sorgulamaya yöneldi.
e-Devlet üzerinden T.C. kimlik numarasıyla giriş yapan ev sahipleri, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün “Tapu Bilgileri Sorgulama” hizmeti aracılığıyla taşınmazlarına ilişkin şerh bulunup bulunmadığını görebiliyor. Binada daha önce risk tespiti yapılmışsa bu kayıtlarda “riskli yapı” olarak görünür.
Ancak tapuda herhangi bir şerh olmaması, binanın mutlaka sağlam olduğu anlamına gelmez; daha önce karot alınmamış ya da alınmış karotların henüz işleme konulmamış olabileceği de akılda tutulmalı. Ayrıca bu sorgulamayı yalnızca ev sahipleri gerçekleştirebiliyor; kiracıların gerekirse ev sahibinden belge talep etmesi gerekiyor.
Binasının riskli olduğunu düşünenler veya dayanıklılığını öğrenmek isteyenler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından listelenen kurum ve kuruluşlara başvurarak karot testi yaptırabilirler. Bakanlığın web sitesinde, risk tespit raporu düzenleyebilecek belediyeler, meslek odaları, kamu kurumları, üniversiteler ve özel firmalar yer alıyor.
Genel tarama işlemlerinde, belediyeler tarafından yalnızca betondan numune alınmasıyla kısa sürede bir risk raporu hazırlanabiliyor. Ancak daha ayrıntılı inceleme için farklı noktalardan karot alınması, çeşitli işlemler yapılması ve laboratuvarda analizler gerekebiliyor; bu tür detaylı tespitler daha uzun zaman alır.
Risk tespitinin maliyeti kat malikleri tarafından karşılanır ve testi başlatmak için bina sakinlerinden bir kişinin başvurması yeterlidir. Karot raporu (bina dayanıklılık testi) sonucunda, yapının depreme karşı riskli olup olmadığı netleşir.
Uzmanlar, karot alımının binaya zarar verdiği yönündeki iddiaları reddediyor; alım sonrası boşluklar yüksek mukavemetli harçlarla doldurularak onarılıyor. Vatandaşların şüphe duyduğu durumlarda ilk adım olarak belediyeye giderek binanın mevcut projesini temin etmeleri öneriliyor.
