Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerinin geleceği, Ankara ile Washington arasındaki F-35 geriliminin merkezinde yer alıyor. Moskova da bu süreci yakından izliyor; zira söz konusu sistemlerin üçüncü bir tarafa devri Rusya’nın onayına tabi.
Kommersant gazetesinin değerlendirmesine göre, S-400’lerin ya da kritik bileşenlerinin başka bir ülkeye satışına ya da devrine ilişkin nihai karar, Rusya’nın rızasına bağlı. Türkiye ile Rusya arasındaki sözleşme maddeleri bu izni öngörüyor ve Kremlin konuya hassasiyetle yaklaşmayı sürdürüyor.
Gazete, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) seçeneğinin Moskova nezdinde daha az risk taşıyabileceğini öne sürüyor. Bunun gerekçesi olarak BAE’nin NATO üyesi olmaması ve Rusya ile Abu Dabi arasında belirgin bir gerilim bulunmaması gösteriliyor. Kommersant, “Türkiye BAE ile anlaşırsa Moskova’nın böyle bir satışa engel olma ihtimali düşüktür” değerlendirmesini aktarıyor.
Ankara F-35 tedarik hedefini korurken, Washington’ın S-400 konusundaki sert tutumu sürecin önünü tıkıyor. Gazeteye göre ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye elindeki S-400’ler tamamen ortadan kalkmadıkça F-35 onayı vermeye yanaşmıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Trump’tan F-35 vaatlerini yerine getirmesini beklediklerine dair açıklaması da bu bağlamda hatırlatıldı.
Kommersant, ABD ile Türkiye arasında S-400’lerin devre dışı bırakılması veya belli bileşenlerinin ABD’de depolanması gibi seçeneklerin konuşulduğunu yazıyor. Ancak gazete, bu tür uygulamaların silah üreticilerinin teknolojik gizliliğini zedeleyebileceği için sözleşme yapısıyla çeliştiğini vurguluyor. “Gelişmiş silah sistemleri yalnızca sıkı sözleşmeler çerçevesinde teslim edilir; S-400 satışı da bu kapsamdadır.”
Kommersant’a göre Rusya açısından en makul yol, S-400’lerin NATO dışında, Rusya ile ilişkileri sağlam bir ülkeye devredilmesi olabilir. Bu nedenle BAE öne çıkıyor; ancak gazete bunu Kremlin’in resmi onayı olarak sunmuyor ve değerlendirmesini Moskova’daki kaynaklara dayandırıyor.
