TCMB’nin Haziran 2026 Ödemeler Dengesi verilerindeki revizyonlar, son yıllarda öne çıkan negatif Net Hata ve Noksan (NHN) rakamlarının önemli bir kısmının kaynağını netleştirdi. Yapılan düzenlemeler, Ocak 2014-Mayıs 2026 dönemindeki 34,3 milyar dolarlık birikimli NHN’yi 14,5 milyar dolara çekti.
Merkezin Güncesi’nde yayımlanan analizde, özellikle 2023-2026 arasındaki negatif NHN birikiminin büyük ölçüde Finans Hesabı kalemlerine aktarıldığı ve böylece görünen açığın önemli ölçüde daraldığı vurgulandı. Revizyonlar 2021-2022 dönemindeki yüksek pozitif NHN’yi düşürürken, 2023-2025 dönemindeki negatif NHN’yi yukarı yönlü düzeltti.
Birinci revizyon, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki mevduatlarının hesaplanmasında veri kaynaklarının genişletilmesine ilişkin. Önceden ağırlıklı olarak BIS verileri kullanılırken, gerçek kişilerin yurt dışı mevduat hareketlerini daha isabetli ölçmek için SWIFT verilerine de başvurulmaya başlandı. Bu değişiklik, Ocak 2023-Mayıs 2026 döneminde NHN üzerinde birikimli 13,3 milyar dolarlık etki yarattı; uzmanlar bu tutarın yeni bir kaynak çıkışı değil, daha önce NHN’ye yansıyan işlemlerin doğru hesaplara aktarılması olduğunu belirtiyor.
İkinci revizyon, swap, forward ve opsiyon gibi türev ürünlerden kaynaklanan kar ve zararların kaydedilme biçimini hedef aldı. Merkezi Kayıt Kuruluşu ile BDDK verilerine dayanan sözleşme bazlı hesaplama altyapısı sayesinde, bu işlemler ekonomik niteliklerine uygun olarak Finansal Türevler kalemine aktarıldı. Bu düzenleme, Ocak 2014-Mayıs 2026 döneminde NHN’yi net 6,5 milyar dolar kadar etkiledi.
Üçüncü düzenleme, bankacılık sistemine giren ve çıkan döviz banknotlarının yurt dışı işlemlerden ayrıştırılmasını sağladı. Yerleşiklerin ev veya kasa dışında tuttukları dövizleri bankalara yatırmaları veya çekmeleri, bankaların döviz varlık dengelerini değiştirse de bunun otomatik olarak yurt dışı ile yapılmış bir işlem anlamına gelmediği tespit edildi. Böylece, bazı dönemlerde NHN’de görülen aşırı dalgalanmaların önemli kısmının yurt içi kaynaklı efektif hareketlerden kaynaklandığı ortaya kondu.
Revizyonların cari işlemler hesabını değiştirmediği; bunun yerine NHN’ye yansıyan bazı tutarların ilgili Finans Hesabı kalemlerine aktarıldığı bildirildi. TCMB’ye göre bu değişiklikler yeni bir döviz giriş veya çıkışını değil, gerçekleşmiş işlemlerin ekonomik niteliğine uygun şekilde doğru hesaplara kaydedilmesini sağlıyor.
Sonuç olarak, NHN’nin tamamını doğrudan cari açıkla eşleştirmenin yanıltıcı olabileceği; yeni veri kaynakları ve sınıflandırma yöntemleriyle cari açık ve dış finansman ihtiyacının daha sağlıklı değerlendirilmesine imkan tanındığı ifade edildi.
