2026 yazında Yunanistan geniş çaplı orman yangınları ile sarsıldı; aşırı sıcaklık, kuraklık ve kuvvetli rüzgarların birleşimi sonucu on binlerce hektar orman kül oldu. EFFIS verileri, yıl içinde 300 bin dönümün üzerinde alanın yanıp zarar gördüğünü ortaya koyuyor.
Attika ve çevresi özellikle ağır darbe aldı: 2018’den beri bu bölgede 480 bin dönümün üzerinde alan yangından etkilendi ve bölgedeki ormanların yaklaşık %42’si yok oldu. Viotia’da 31 Temmuz’da başlayan ve sahil kasabalarını da kapsayan yangında yaklaşık 110 bin dönümlük alan kül oldu; uzmanlar olayı “mega yangın” olarak tanımladı.
Orman örtüsünün yok olması yalnızca ağaç kaybı demek değil; toprağın çıplak hale gelmesi, doğal bitki örtüsünün parçalanması, hayvanların yaşam alanlarının yok olması ve yerel mikroiklimde kalıcı değişimler anlamına geliyor. Uzman Pilis, Halep çamı ağırlıklı alanların yanmasının ardından aynı türden ormanların otomatik olarak geri dönmesinin garanti olmadığını vurguladı. Zaman ve yangın baskısından uzaklık durumuna göre genç çamlar, geniş yapraklı türler, çalı ve otsu bitkilerden oluşan bir mozaik ortaya çıkabileceğini belirtti.
Hayvan toplulukları açısından sonuçlar acı: Büyük türler yanmamış komşu alanlara kaçabilirken, küçük memeliler, sürüngenler ve kaplumbağalar gibi hareket kabiliyeti sınırlı canlılar kurtulma fırsatı bulamayıp yok olabiliyor. Bu durum yerel biyoçeşitliliğin bozulmasına neden oluyor.
Yangınların kısa vadeli etkileri dumanın yol açtığı solunum ve kardiyovasküler sorunlarla sınırlı değil; uzun vadede çıplak toprağın rüzgârla taşınan toz miktarını artırması, kuraklık dönemlerinde hava kalitesinin daha da kötüleşmesi bekleniyor. Bu da hem kronik hastalığı olanları hem de genel nüfusu etkileyecek bir halk sağlığı sorunu yaratabilir.
Geniş yangınlar yerel mikroiklimi değiştiriyor: Daha az ağaç gölgelemesi, düşük buharlaşma, ısınan zemin ve yüzeye yakın daha yüksek sıcaklıklar zinciri ortaya çıkıyor; bu da yeni yangınlar için uygun koşulları güçlendiriyor. Öte yandan yangın sonrası çıplak arazide yüzey akışı, erozyon ve kül-tortu taşınımı artıyor. Pilis, erken yağışlarla birlikte yamaç erozyonu, sel ve su kaynaklarında kalite bozulması gibi sorunların yaşanması ihtimaline dikkat çekiyor.
Uzmanlar, yangınla mücadelede en etkili yaklaşımın önceden alınacak önlemler olduğunu belirtiyor. Kuru otlar, sık çalılıklar ve yangın tetikleyici diğer unsurların temizlenmesi, itfaiye erişimini kolaylaştıracak yol ve açıklıkların oluşturulması, bitki örtüsünde yangına dirençli alanların tasarlanması gibi uygulamalar hayati önem taşıyor. Ayrıca hızlı tespit ve müdahale için kamera, sensör, uydu, insansız hava aracı ve yapay zeka tabanlı izleme sistemleri öneriliyor.
Pilis’in sözüyle: “Sadece itfaiye araçlarına yatırım yapmamalıyız; Attika ormanlarını terk edilmiş yapılar olmaktan çıkarıp aktif yönetilen, dirençli ekosistemlere dönüştürmeliyiz.”
Yangınlarda insan etkisi önemli bir etken olarak öne çıktı; yaz boyunca çok sayıda kişi “bilerek veya ihmalle yangına neden olmak” suçlamasıyla gözaltına alındı. Yangınların çıkışında rüzgâr türbinleri ve elektrik bağlantılarından kaynaklı kıvılcımlar da şüphe konusu oldu. Bu nedenle rüzgâr enerjisi santrallerinin izin, kurulum ve bakım şartları ile orman içinden geçen elektrik hatlarının güvenliği yeniden inceleniyor.
Ülke genelinde birçok bölgede, özellikle Girit, Mora Yarımadası, Viotia ve Attika’da çıkan yangınlar can kayıplarına yol açtı. Temmuz ve Ağustos aylarında itfaiye personeli ve sivillerin hayatını kaybettiği bildirildi; bazı olaylarda söndürme çalışmalarında görevli helikopterlerin çarpışması gibi trajik kazalar yaşandı. Bu kayıplar, yangın riskine karşı hazırlığın ve koordinasyonun ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.
Yangınların hem ekolojik hem de toplumsal maliyeti uzun sürecek; kısa vadede yaraların sarılması, uzun vadede ise ormanların ve su kaynaklarının toparlanması için planlı, çok disiplinli ve sürdürülebilir müdahaleler gerekiyor.
