Türkiye’de konutların deprem sigortası kapsamı halen yeterli seviyede değil; ülke genelinde yalnızca yüzde 58’i Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) kapsamında bulunuyor. DASK, kurulmasından bu yana sigortalıların zararlarını karşılamada rol oynadı ve özellikle 6 Şubat 2023 depremleri kurumun operasyonel kapasitesini sınadı.
Kurum verileri 11 milyon 700 bin civarında sigortalı konut olduğunu gösterirken, DASK yönetimi uzun vadede tüm konutların güvence altına alınmasını hedefliyor.
Marmara Bölgesi yüzde 65 ile en yüksek sigortalılık oranına sahip. Bunu yüzde 64 ile Doğu Anadolu, yüzde 63 ile Güneydoğu Anadolu, yüzde 59 ile Ege ve Akdeniz izliyor. İç Anadolu’da oranlar yüzde 51’de kalırken, en düşük seviye Karadeniz’de yüzde 45 olarak kaydedildi. DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, sık deprem yaşayan bölgelerde farkındalığın daha yüksek olduğunu vurguluyor.
Demirkan, DASK’ın hedefinin yüzde 100 sigortalılık olduğunu belirtiyor ve mevcut seviyenin kurum için tatmin edici olmadığını ifade ediyor. “Yüzde 100 olana kadar memnun olamayacağız, çalışacağız.” Ayrıca sigortalılık artışının büyük afetlerde ülkenin uluslararası finansman erişimini güçlendireceğini söylüyor.
DASK’ın kuruluşundan bu yana 1.397 hasar yapıcı deprem gerçekleşti ve kuruma 867.275 ihbar ulaştı. En fazla hasar yapıcı deprem 2020’de (175 sarsıntı) görüldü. İhbar sayısında 2023 öne çıktı; 6 Şubat depremleri sonucu 2023’te 653.081 ihbar alındı ve bu, kurum tarihinin en yüksek yıllık ihbar rakamı oldu.
6 Şubat 2023’deki Kahramanmaraş merkezli depremler DASK için en yoğun süreç olarak öne çıktı. Kurum yaklaşık 9 ay içinde 540 bin dosya işledi ve 39 milyar lira hasar ödemesi gerçekleştirdi. Toplam finansal zararın yaklaşık 104 milyar dolar, sigorta sektörünün karşıladığı kısmın 5,5 milyar dolar olduğu; DASK’ın ise yaklaşık 1,6 milyar dolarlık ödeme yaptığını bildirdi. Demirkan, bu sürecin kuruma önemli kurumsal tecrübe kazandırdığını ifade etti.
Depremin sık yaşanmadığı bölgelerde sigorta talebi daha düşük seyrediyor; Konya ve Karadeniz örnekleri buna dikkat çekiyor. Demirkan, birçok kişinin poliçe yaptırdıktan sonra yenileme yapmadığını belirtiyor ve sigortanın sadece yaptırılmasının değil, kesintisiz şekilde yenilenmesinin gerekliliğini vurguluyor. “Poliçeyi yaptırmak kadar yenilemek de önemli.”
Kurumun önümüzdeki beş yıllık planında yapay zekanın poliçe üretimi ve hasar süreçlerinde etkin kullanımı yer alıyor. Birden fazla pilot projeyle hasar tespit ve ödeme süreçlerinin daha hızlı, doğru ve etkin hale getirilmesi amaçlanıyor. Ayrıca poliçelerin vatandaşlara daha kolay ulaşması için düzenleyici kurumlarla iş birlikleri sürdürülüyor.
DASK yöneticileri, kurumun mevcut finansal kapasitesinin olası büyük bir Marmara depremine karşı yeterli olduğunu belirtiyor. Teminat tutarlarının enflasyona göre düzenli arttırıldığı ve sigortalıların teminatlarının korunmasına yönelik mekanizmaların bulunduğu ifade ediliyor. “Şu andaki kapasitemiz olası bir Marmara depremini rahatlıkla karşılayacak seviyededir.”
Kurumun nihai hedefi, yüzde 58’lik mevcut sigortalılık oranını yükselterek tüm konutları deprem riskine karşı finansal güvence altına almak; bunun hem vatandaşların toparlanmasını hızlandıracağı hem de ülkenin finansal dayanıklılığını güçlendireceği değerlendiriliyor.
