Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması (TGSS) kapsamında hazırlanan çalışma, ülkedeki dini inanışların yaygınlığını ve ibadet pratiklerindeki farklılıkları ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Araştırma, inanç düzeyi ile günlük dini uygulamalar arasındaki uçurumu ve bölgesel farklılıkları net verilerle gösteriyor.
Çalışma ISAR Yayınları tarafından yayımlandı; Zübeyir Nişancı ve Hüseyin Sağlam tarafından yürütülen araştırma, Türkiye’de dini yaşamın hem güçlü hem de çok katmanlı olduğunu vurguluyor.
Katılımcıların yaklaşık %94’ü Allah’a inandığını belirtirken, düzenli beş vakit namaz kılanların oranı %40 civarında kaldı. Bu durum, inanç ile ibadet davranışı arasında belirgin bir ayrım olduğunu gösteriyor. Öte yandan hiç veya nadiren namaz kıldığını söyleyenlerin oranı %36 olarak kaydedildi.
Coğrafi dağılım, dini pratiklerde önemli rol oynuyor. Doğu Karadeniz, Kuzeydoğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri hem inanç hem de ibadet sıklığında ülke ortalamasının üzerinde yer alırken; Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde ibadet oranları daha düşük gözlemleniyor. Araştırmada Ege Bölgesi ibadet sıklığı endeksinde 2,56 puanla en düşük; Kuzeydoğu Anadolu ise 4,10 puanla en yüksek değerlere ulaştı.
Sonuçlar, Batı’daki sekülerleşme ve kentleşme dinamiklerinin ibadet alışkanlıklarına yansıdığını; Doğu ve Güneydoğu’da ise geleneksel toplumsal bağların korunmasının dini pratikleri canlı tuttuğunu gösteriyor. Bu bağlamda, yaşam biçimi ve toplumsal ilişkiler dini uygulamaların yoğunluğunu etkileyen temel faktörler arasında yer alıyor.
Genel olarak, Türkiye’de inanç düzeyi yüksek kalırken, ibadet alışkanlıkları coğrafi ve sosyo-kültürel etkenlerle şekilleniyor; bu da dindarlık kavramının tekdüze olmadığını ve çeşitli katmanlara ayrıldığını ortaya koyuyor.
