Turizmci İYİ’ler Platformu Başkanı Özcan Gönülal, Türkiye ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından biri olan turizm sektörünün giderek ağırlaşan maliyet yükü altında faaliyetlerini sürdürmekte zorlandığını belirterek, üretimden enerjiye, ulaşımdan iş gücüne kadar birçok alanda yaşanan maliyet artışlarının sektörün geleceğini tehdit ettiğini söyledi.
Türkiye’de yıllardır “bacasız sanayi” olarak tanımlanan turizmin yalnızca döviz kazandıran bir sektör olmadığını, aynı zamanda milyonlarca kişiye doğrudan ve dolaylı istihdam sağlayan stratejik bir ekonomik alan olduğunu vurgulayan Gönülal, sektör temsilcilerinin bugün yalnızca turist ağırlamanın değil, işletmelerini ayakta tutabilmenin mücadelesini verdiğini ifade etti.
Turizm sektörünün karşı karşıya bulunduğu tablonun yalnızca enflasyon rakamlarıyla açıklanamayacağını belirten Gönülal, üretimden tüketime kadar uzanan maliyet zincirinin her halkasında ciddi sorunlar yaşandığını dile getirdi.
“Bugün bir otelin veya restoranın maliyetlerini etkileyen unsurlar yalnızca gıda fiyatlarından ibaret değildir. Tarladan sofraya gelen ürünün maliyeti, enerji giderleri, lojistik harcamalar, personel maliyetleri, kira artışları ve finansman yükü bir araya geldiğinde sektörün üzerindeki baskı her geçen gün daha da artmaktadır” dedi.
Türkiye’de geçmiş yıllarda uygulanan bazı idari ve ekonomik politikaların üretim yapısını olumsuz etkilediğini savunan Gönülal, özellikle kırsal alanların dönüşümüyle birlikte tarım ve hayvancılık faaliyetlerinde yaşanan gerilemenin turizm sektörüne doğrudan yansıdığını söyledi.
“Bir zamanlar üretimin merkezi olan köylerin mahalle statüsüne dönüştürülmesiyle birlikte kırsal üretimde önemli kayıplar yaşandı. Çiftçinin üretim maliyetleri yükselirken üretim miktarı azaldı. Bunun sonucunda otellerimiz, restoranlarımız ve turizm işletmelerimiz daha yüksek fiyatlarla ürün temin etmek zorunda kaldı. Üretim düştükçe maliyet arttı, maliyet arttıkça fiyatlar yükseldi” ifadelerini kullandı.
Turizm işletmelerinin yalnızca gıda fiyatlarından değil, ulaşım ve enerji maliyetlerinden de ciddi şekilde etkilendiğini belirten Gönülal, köprü ve otoyol ücretleri, akaryakıt fiyatları, lojistik giderleri, elektrik ve doğalgaz maliyetleri ile işçilik yüklerinin işletmeler üzerinde büyük baskı oluşturduğunu söyledi.
“Bugün bir otelin mutfağına giren domatesten çamaşırhanesinde çalışan makinelere kadar her kalemin maliyeti önemli ölçüde yükselmiştir. Buna kontrolsüz kira artışları da eklendiğinde işletmelerin sürdürülebilirliği ciddi risk altına girmektedir” dedi.
Türkiye’de turizm gelirlerinin önemli ölçüde dövize bağlı olduğunu hatırlatan Gönülal, son yıllarda maliyetlerde yaşanan artışın dövizdeki yükselişin çok üzerinde gerçekleştiğine dikkat çekti.
“Döviz kurundaki artış belirli seviyelerde kalırken, işletmelerimizin maliyetleri bunun birkaç katı oranında yükselmiştir. Gelir ve gider arasındaki makas her geçen gün açılmaktadır. Bu durum yalnızca mevcut işletmelerin kârlılığını azaltmıyor, aynı zamanda yeni yatırımların önünü de kesiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Turizm sektörünün karşı karşıya bulunduğu maliyet krizinin iç turizm pazarını da etkilediğini belirten Gönülal, son dönemde birçok vatandaşın yurt dışı tatillerini daha ekonomik bulmaya başladığını ifade etti.
“Bugün doğru planlama yapıldığında Balkan ülkeleri ve Doğu Avrupa’daki birçok turizm destinasyonunda tatil yapmak, Türkiye’nin bazı popüler turizm merkezlerinde tatil yapmaktan daha uygun maliyetli hale gelmiştir. Bu durum sektörümüz adına üzerinde ciddi şekilde düşünülmesi gereken bir tabloyu ortaya koymaktadır” dedi.
Turizmin yalnızca otellerden oluşan bir sektör olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Gönülal, sektörün ekonomik etkisinin çok daha geniş bir alanı kapsadığını belirtti.
“Turizm; çiftçiden üreticiye, nakliyeciden esnafa, rehberden restorancıya, hediyelik eşya satıcısından ulaştırma sektörüne kadar milyonlarca insanın gelir kapısıdır. Bu nedenle turizmde yaşanacak her daralma yalnızca işletmeleri değil, ülke ekonomisinin birçok alanını doğrudan etkilemektedir” ifadelerini kullandı.
Açıklamasının sonunda turizm sektörünün sürdürülebilir büyümesi için kapsamlı ekonomik politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Gönülal, üretimi teşvik eden, maliyet baskısını azaltan ve işletmelere nefes aldıran adımların gecikmeden atılması çağrısında bulundu.
“Eğer turizmi gerçekten Türkiye’nin bacasız sanayisi olarak görüyorsak; tarımsal üretimi artıran, enerji maliyetlerini düşüren, ulaşım ve lojistik yüklerini hafifleten, yatırım ortamını güçlendiren ve işletmelerin rekabet gücünü koruyan politikaları hayata geçirmek zorundayız. Çünkü güçlü turizm yalnızca sektörün değil; güçlü ekonomi, güçlü şehirler ve güçlü Türkiye’nin de temel taşlarından biridir” dedi.
